13 Eylül 2014

Ruh Hastalıkları 1

Kişilik Bozuklukları

Bir kişilik bozukluğu için genel teşhis kriterleri

A- kişinin içinde yaşadığı kültürün beklentilerinden belirgin olarak sapan, sürekli davranış ve iç yaşantı örüntüsü. Bu örüntü aşağıda ki alanlardan ikisinde (veya daha fazlasında) kendini belli eder.
1- çok bilmişlik (kognisyon) (yani kendini, başka insanları ve olayları algılama ve yorumlama yolları.)
2- duygularının (affektivite) (yani duygusal tepkilerin görülme aralığı, yoğunluğu, değişkenliği ve uygunluğu)
3- kişiler arası işlevsellik
4- dürtü kontrolu
B- Bu sürekli örüntü esneklik göstermez ve çok çeşitli kişisel ve toplumsal durumları kapsar.

C- Bu sürekli örüntü, klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya veya toplumsal, mesleki alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında bozulmaya yol açar.
D- Bu örüntü değişmez, uzun bir süredir vardır ve başlangıcı en azından ergenlik ya da genç erişkinlik dönemine uzanır.
E- Bu sürekli örüntü başka bir mental (zihni) bozukluğun bir görünümü ya da sonucu olarak açıklanamaz.
F- Bu sürekli örüntü bir maddenin (örneğin, kullanılan bir ilaç) ya da genel tıbbi bir durum (örn. kafa travması) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.

Kişilik bozukluklarında belirtiler kişiyi rahatsız etmez. Ancak uyuma yaramayan, ferdi zora sokan bir yanı vardır. Genel olarak kendi istekleriyle yardım aramazlar.
Kişilik bozuklukları ve belirtiler:
Kuşkuculuk, aşırı duyarlılık, şikayetçilik, affetmeme : Paronoid Kişilik
Duygusal soğukluk, yalnızlık, sosyal duyarsızlık . Şizoid Kişilik
Kontrolsüz davranış, duygusal oynaklık, öz denetimin zayıf olması : Sınırda veya İmpulsif Kişilik
Sosyal olaylara aşırı duyarlılık, utangaçlık, sosyal olarak kendini küçük görme : Çekingen Kişilik
Başkalarına güvenme, şahsi ihtiyaçlarını ikinci plana atma, terk edilme korkusu : Bağımlı Kişilik
Aldırmamazlık, sorumsuzluk, başkalarını suçlama, saldırgan olma : Anti Sosyal Kişilik
Dramatiklik, telkine yatkınlık, hep sahnede olma isteği, yüzeysellik : Histrionik Kişilik

PARONOİD KİŞİLİK BOZUKLUĞU
Başkalarının davranışlarını sürekli olarak kendini sömürücü, zarar verici olarak algılar ve yorumlarlar. Yakınlarının sadakatinden şüphe duyarlar. Aşağılandıkları görüşündedirler. Belirtiler tüm kişilik bozukluklarında olduğu gibi süreklilik gösterir. Başkalarına güvenmezler, onların bütün davranışlarından anlam çıkarır, yorum yapar, kuşkuya düşerler. Başkalarına kızar, kin beslerler. Kendiliklerinden tedaviye gelmezler. Tedavisi uğraştırıcıdır.

NARSİSTİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU
Temel nitelik fantezi ve davranışta büyüklük, başkaları tarafından yapılan değerlendirmelere muhalif olma, empati yoksunluğudur. Bireysel önemlerini aşırı şekilde abartırlar. Kendilerini başkalarından önemli ve büyük görür, önemserler. Akıllı, başarılı, güçlü, güzel, üstün ve zeki olduklarını ileri sürerler. Devamlı kendini düşünür, kendine hayrandırlar. Başkalarına önem vermezler. Onların duygu ve düşüncelerini anlamak için çaba harcamazlar. İstediği gibi alabildiğine serbest ve özgür yaşamak ister, sorumluluk yüklenmezler. Başarılı, verimli, üretici şekilde çalışmazlar, böyle olanlara kızar ve kıskanırlar. Bu yüzden devamlı doyumsuzluk içinde yaşarlar. Özsever (narsistik) kişiler kendilerini, eşi benzeri olmayan, önemli bir insan olarak görürler. Sürekli ilgi çekmek, hayranlık uyandırmak, kendilerini her yerde ortaya koymak çabasına girerler. Başkalarının duygularını, düşüncelerini, çabalarını sömürürler. Kendilerini ideal biri zanneder, başkalarını aşağılarlar.

Doç.Dr. Sefa Saygılı

Please follow and like us:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir