Kadın Sağlığı ve Şifalı Bitkiler

Batı’da “Jameika Biberi” olarak da bilinir. Başta Jameika olnak üzere, Maksika ve Malezya’da yetiştirilen Yenibahar, “Pimento Officinalis” adlı bitkinin, olgunlaşmamış meyvelerinden elde edilir. Özellikle köftelerde kullanılıyor. Yılda 500 ton tüketiliyor.

Birçok tropikal ülkelerde yetiştirilen, tırmanıcı gövdeli bitkilerdir. Vatanı Meksika, Madagaskar, Java ve Antillerdir. Bitkinin yaprakları sapsız, yassı ve etlidir. Meyveleri 15-20 cm uzunlukta, yassı, iki uca doğru incelmiş, parlak siyahımsı renkli bir kapsüldür. Kokusu özel ve tadı acıdır. Yeşilken toplanıp, sonra suda haşlandıktan sonra kurutulan meyveleri kullanılır. Özel kokulu vanilin maddesi ancak fermentatif bir kurutma sonucunda meydana gelmektedir. Vanilin meyveden glikosit ile bağlı durumdadır. Ancak böyle bir kurutma esnâsındaki mayalanma ile serbest hâle geçmektedir. Mîde ve sinir sistemini uyarıcı etkilere sâhiptir. Koku verici olarak gıdâ sanâyiinde kullanılmaktadır.

100 cm boyunda kamış görünüşünde çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar mızrak şeklinde sivri uçlu ve tarçın kokuludur. Çiçekler sarı renkli ve çoğu bir arada bulunurlar. Zencefilin vatanı Güney Asya olmakla berâber Hindistan, Batı Afrika gibi birçok tropik bölgelerde ekimi yapılır. Memleketimizde ancak seralarda yetiştirilir. Nemli iklimi ve sulak yerleri sever. Bitkinin kökleri nişasta, reçine ve uçucu yağlar taşır. Kökler yassı ve grimsi renklidir. Kuvvetli kokulu ve biraz acımsı lezzetlidir. Baharat olarak kullanılır. Zencefil yağının hazmı kolaylaştırıcı tesiri vardır. Ayrıca yatıştırıcı ve gaz söktürücü etkiye sâhiptir.

Hiç acısı olmayanı, Geyve’de, Osmangazi civarında üretiliyor. Tatlı Kırmızı Biberi’in kurutulup öğütülmesiyle elde ediliyor. Ayrıca, acı olan cinsi ise Karacabiy, Kemalpaşa ve İnegöl’de yetiştiriliyor.

Ayısarımsağı

Ayısarımsağının kan temizleyici ve mide-bağırsak sistemini temizleyici etkisinden, ilkbaharda yapılan bir beden temizleme küründe yararlanılabilir. Nisan-mayıs aylarında, bitki çiçeklenmeden önce, yeşil yapraklar toplanır ve çiğ tüketilir. Yıkanıp ince doğrandıktan sonra, maydanoz gibi, yemeklerin üstüne serpiştirilir. Ayısarımsağı yaprakları salatada da kullanılabilir veya ıspanağa karıştırılarak yemeği pişirilebilir.

Kara Hindiba (Taraxacum officinale)

İlkbaharda (kara) hindibanın sarı çiçekleri açtığında, taze çiçek saplarıyla iki haftalık bir kür uygulanmalıdır. Günde on tane çiçekli sap toplanır, iyice yıkandıktan sonra çiçekler koparılarak atılır ve saplar yavaş yavaş çiğnenerek yenir. Güçsüz ve bitkin kişiler, bu hindiba kürü sırasında bedenlerinin yepyeni bir yaşam enerjisine kavuştuğunu hissedeceklerdir.

Isırganotu

Genelde küçümsenen ısırganotu, Tanrı’nın eczanesinde yetişen en önemli şifalı bitkilerdendir. Onun kan temizleyici ve kan yaptırıcı gücünden de özellikle ilkbahar kürleri biçiminde yararlanılmalıdır. İlkbaharda genç ısırganotu sürgünleri toplanır ve dört haftalık bir ısırganotu kürüne başlanır. Sabahları aç karnına yudumlanarak içilen bir bardak çayın ardından gün boyunca da iki bardak çay içilir. Yarım tatlı kaşığı ince kıyılmış yaprak, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar derecede sıcak suyla haşlanır ve yarım dakika demlendikten sonra süzülür.

(daha fazla…)

Vatanı Güney ve Güneydoğu Asya olan, yaprak dökmeyen aromatik kokulu ağaçtan elde edilir. Önemli olan iki tür tarçın en çok kullanılmaktadır.
Çin tarçını (Cinnamamum cassia) : Güneydoğu Çin’de yetiştirilen bir türdür. 10-12 m yüksekliğinde kışın yapraklarını dökmeyen bir ağaçtır. Esas ağacın kurutulmuş kabukları kullanılır. Kabukların dış kısmında mantar tabakası bulunur ve grimsi renklidir. Kokusu kuvvetli ve özel, tadı tatlımsı ve yakıcıdır. Tanen ve uçucu yağ taşır. Baharat olarak kullanılır. Meyveleri de baharatlı lezzetli ve tarçın kokuludur Tarçın yerine kullanılır.
Seylan tarçını(Cinnamomum seylanicum) : Kışın yapraklarını dökmeyen küçük bir ağaçtır. Hindistan ve Doğu Hint Adalarında yetişir. Kabukları kahverenkli, boru şeklinde iç içe geçmiş ve mantar tabakası yoktur. Özel kokulu ve tatlımsı baharlı, lezzetlidir. Tanen ve uçucu yağ taşır. Kabızlığı giderici, gaz söktürücü ve antiseptik etkisi vardır. Baharat ve koku verici olarak kullanılır.
Tarçın esansı : Seylan tarçınının kabuklarından elde edilen bir uçucu yağdır. Kuvvetli tarçın kokuludur. Gıdâ ve parfümeri sanâyinde koku verici olarak kullanılır.

İngilizce :common sage, garden sage. Fransızca:sauge de pes Almanca :Echte salvel ,garden salbei

Kökeni Akdeniz çevresi,özellikle Batı Anadolu ve Yunanistan dır. Ülkemizde güney Anadolu sahillerimizde 1300-1500 m. de de yetişmektedir.Latince tedavi anlamına gelmektedir.50 ile 100 cm boyunda tek veya çok yıllık ,sert saplı ,saçak köklü,yaprakları oval tüylü sert saplı, gümüş renkli bir bitkidir.

Faydalanma Yönleri : Karminative (mide,karın ağrısı giderici),diüretik(idrar söktürücü), antihidrotik (terletici ) sinir yatıştırıcı ,yel çıkarıcı,mide ve bağırsak gazlarını giderici, analijezik(ağrı giderici), ekspektoran(balgam söktürücü) ve dezenfektan olarak çeşitli yönde faydalanılmaktadır.

Yaprakların uç sürgünleri ıhlamur çiçekleri ile değişik oranda çoğunlukla yarı yarıya karıstırılıp,kaynatılıp içilirse öksürük kesici nane ve kekik yaprakları ile karıştırılarak kaynatılıp suyu içilirse mide ağrıları gazların giderilmesi,mide ekşimelerinin düzelmesine etkilidir. Üşütmeden dolayı beliren adale ağrıları içinde ,yine kaynatılmadan sonra elde edilen suyu içilirse iyi gelmektedir.Koku iyileştirici etkiside vardır.

Adaçayının uçucu yağı (Thyon ve cineol ) ilaç hammaddesi olarak kullanılmaktadır.

Demleme : Bir litre su içine kuru yaprak ve çiçek karışımlarından yarım avuç adaçayı atın.Tonik sindirimi kolaylaştırıcı ve uyarıcı olarak yemeklerden sonra birer fincan ; uykusuzluğa, sıkıntılara ve soğuk terlemelere karşı yatarken günde bir fincan için önerisinde bulunulmaktadır.

Kaynatma : Dıştan kullanımlarda (losyon, firiksiyon, şampuan, kompres, vaginal yıkama, lavman vb. ) bir buçuk avuç adaçayını 1 litre suya atın, kaynatın suyunu kullanın.

(daha fazla…)

Bir metre boyunda, yağ veren bir yıllık otsu bir bitkidir. Başlıca Hindistan, Çin ve Sudan’da yetişir. Bitkinin alt yaprakları karşılıklı ve loblu, üst yapraklar tam ve mızrak şeklindedir. Çiçekler beyaz veya pembe olup, yaprakların koltuğunda salkım durumunda toplanmışlardır. Meyveleri 2-3 cm boyunda, uzun, prizmatik ve çok tohumlu bir kapsüldür. Susam, sıcağı çok sever. Isı miktarı fazla olan yerlerde tohum verimi ve yağ oranı artar. Orta derecede ağır ve humuslu topraklarda iyi yetişir. Tohumlarından % 50 civârında yağ elde edilir. Yağı hemen hemen kokusuz ve soluk renklidir. Yemek yağı olarak kullanılır. Tedâvide müshil etkilidir. Kabukları soyulmuş susam tohumlarının ezilmesiyle tahin elde edilir. Bu da tahin helvası yapımında kullanılır. Ayrıca susam tohumları simit ve pastaların üzerine konur.

İng. :Common rosemary,old man Fr. : Rosmarin, encensier Alm. : Echter rosmarin

Özellikleri : Dünyanın bir çok yerinde ürerse de en çok Akdeniz çevresindeki ülkelerde Türkiye’de ve 1500 m yüksekliklere kadar görülür.Bitki 50 ile 150 cm boylanan otsu veya ağaçcık görünüşünde sapı lifli, ince narin, açık veya koyu yeşil yapraklı , yaprak arkası kül renkli tüylüdür.Çiçek açık mavi beyazımsı ve çok güzel kokuludur.

Faydalanma : spazm çözücü, romatizma, gargara, lavman, vaginal yıkama, burkulmalara karşı friksiyon, idrar söktürücü, tentür, ateşlere, astıma ve bir çok hastalığa karşı faydalanılır.

Güneydoğu Anadolu’da yetişen, çalı gurubundan, bodur bir ağacın yapraklarının kurutulup toz haline getirilmesiyle elde edilir. Yaprakları tanen, şekerler ve sarı renkli boya maddeleri taşırlar. Kabız edici, kan kesici, antiseptik etkili olup, ayrıca yünlü kumaşların boyanmasında kullanılır. Boğaz ve diş etleri hastalıklarında da gargara hâlinde kullanılır. Sumağın, sarı çiçeklerinin taç yaprakları ve meyvelerinde oldukça keskin ekşi bir lezzet vardır. Güneydoğu’ya has “ezme” ve çeşitli yörelerde yapılan mantı ile birlikte yenilir